نووسینی: د.محەمەد عبدالستار البدری
وەرگێڕانی: هەورامان وریا قانع
نرخ: 5000 دینار
چاپی یه‌که‌م


ئەم كتێبە باس لە هەندێ ڕووداو دەكات كە بە راستەوخۆ یان ناراستەوخۆ، كاریگەریان لەسەر رێڕەوی ژیان و مێژو جێهێشتووە. باس لە كۆمەڵێ جەنگی ناوخۆیی و دڵڕەقی مرۆڤ دەكات بەرامبەر بە مرۆڤ، باس لەوە دەكات لەدێرزەمانەوە ڕقێك لەنێو دڵ و دەرونی هەندێ ئینساندا هەیە كە ژیان تاریك دەكات و بوون پڕ دەكات لە بۆن و ڕەنگی خوێن. هەروەها بە پێچەوانەی ئەوە، باس لە هەندێ مرۆڤی دیكە دەكات كە خاڵێن لە ڕق و تۆڵە و خوێنڕشتن و ژیانیان بۆ كامەرانی و خۆشبەختی مرۆڤەكانی دیكە تەرخانكردووە. بەم مانایە ئەم كتێبە باس لە هەردوو دیوی مرۆڤ دەكات، دیوێكی شەڕانگێز و ئەهریمەنانە و دیوێكی میهرەبان و فریشتەئاسا، دیوێكی شەیتان و دیوێكی ڕەحمان، دیوێكی بكوژو دیوێكی دژە بكوژ. ئا لێرەوە ئەم كتێبە بەو هیوایە كراوەتە كوردی ئەم جەنگە و ئەو ڕق و دڵڕەقییەی مرۆڤ، سنورێكی بۆ دابنرێت و مرۆڤەكان، بە تایبەت سیاسی و فەرمانڕەواكان، لە ئێستاو لە سەردەم و زەمانی ئایندەدا، هەوڵی دووبارە كردنەوەی نەدەن. بەو هیوایەی رۆژگارێك بێت، تەماع و چاوچنۆكی و حەزی گرتنە دەستی دەسەڵات، جەنگی دیكە و كوشتنی دیكە و كارەساتی دیكە بەرپانەكات. بەو هیوایەی زەمەنێك بێت ئەم سەرزەمینە، كەمترین جەنگ و شەڕوشۆڕو كەمترین خوێنی تیابڕژێت. بەو هیوایەی سەروەختێك بێت مرۆڤەكان هێند میهرەبان و دڵنەرم  بووبن، شەرم لە نانەوەی ئاژاوەو پەشێوی بكەن و هەڵگیرساندنی ململانێی خوێناوی، بەلایانەوە عەیبەیەكی هێند گەورە بێت كەس ڕووی نەیەت دەستی بۆ ببات.

وتەیەك

بێگومان مێژوو پڕە لە گێڕانەوە و بەسەرهات و ڕووداو، مێژووی هەر نەتەوەیەك یان میللەتێك یاخود ئایینێك یا حیزبێك… هەڵدەیتەوە، لێوانلێوە لە حیكایەت و باسوخواس و بەسەرهات، تەژییە لەو چركەساتانەی لە سەرێكەوە پڕە لە جەنگ و كوشتن و بڕین و ململانێ و نەهامەتی، لە سەرێكی دیكەوە پڕە لە ئاشتی و پێكەوەژیان و پێشكەوتن. هەمیشە ڕووداوەكانی نێو مێژوو، چ كارەسات و جەنگ و نەخۆشی و ماڵوێرانییەكان یان خۆشی و شادی و كەیفوسەفاكان، شایەنی بەسەركردنەوەی بەردەوامن. بۆچی؟ بۆ ئەوەی وانەی كۆمەڵایەتی و سیاسی و ئەخلاقییان لێوە وەربگرین و بەرچاوڕوونیی زیاترمان بۆ ئێستا و ئاییندە هەبێت. بۆ ئەوەی لێیانەوە لە خۆمان و دەوروبەرمان و جیهان بە گشتی و بە باشی تێبگەین، تێگەیشتنێك ڕۆحی قبوڵكردنی یەكتر و ڕێزگرتن لە كەرامەتی مرۆڤایەتیی مرۆڤەكانمان تێدا بچێنێت. بۆ ئەوەی بزانین چۆن و بە چ شێوەیەك هەنگاوەكانمان بەرەو ئاییندەیەكی جوانتر و ڕووناكتر بنێین. ئاییندەیەك تێیدا مرۆڤەكان لە سەروو ئایین و مەزهەب و نەتەوە و ئایدیۆلۆژیاكانەوە بن و هەموان لە خزمەتیدا بن، نەك ئەو لە خزمەتی ئەواندا بێت.

كاتێ مێژوو ڕووداوێك تۆمار دەكات و لە ناو خۆیدا هەڵیدەگرێت، كاتێ بەسەرهاتێك ڕوو دەدات و لە ئەرشیڤی مێژوودا دادەنرێت و بۆ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە، تەنها بۆ جوانی و تۆزلەسەرنیشتن نییە، بەڵكو بۆ ئەوەیە لە بەر ڕۆشنایی ئەو ڕووداو یان بەسەرهاتەدا، چ دێرین و كۆنی كۆن بێت، یان تازە و هەنووكەیی بێت، ئەمڕۆمان ڕۆشنتر بكەینەوە و ژیانمان ڕەنگینتر بكەین. ڕووداوەكانی نێو ڕێڕەوە تاریك و ڕووناكەكانی مێژوو هەرگیز بۆ ئەوە ڕوو نادەن كە وەك تەرمێكی ساردوسڕ لە دۆڵاب و باوڵی كتێبخانەكاندا هەڵگیرێن، بەڵكو زیاتر بۆ ئەوەیە بیانخوێنینەوە و پەند و عیبرەتیان لێ وەربگرین و كارەساتەكانیان دووربارە نەكەینەوە. لێرەوە ئەم كتێبە كە بریتییە لە 23 وتار و نووسەرەكەی وەك ستوون لە ڕۆژنامەی (الشرق الاوسگ)دا بڵاوی كردوونه‌تەوە، دێت كۆمەڵێ حیكایەت و بەسەرهات و ڕووداومان بۆ دەگێڕێتەوە كە بەشی هەرە زۆریان لە مێژوویەكی كۆندا ڕوویان داوە. بەڵام بە داخەوە، زۆرێك لەو ڕووداوانە، لە ڕۆژی ئەمڕۆماندا، بە ڕێگه‌ی دیكە و بە شێوازی دیكه‌ دووبارە و سەدبارە دەبنەوە. وەك بڵێی مرۆڤایەتی هیچ پەند و سوودێكی لەو ڕووداوانە وەرنەگرتبێت، بۆیە بەم لێشاو و توندییەی ئێستایانەوە دەیانبینینەوە.

مێژوو تۆماری ژیانە، ڕۆژێك نییە تێپەڕێت و لە هەناویدا ڕووداوێكی تۆمار نەكردبێت. هەندێ لەو ڕووداوانە گرنگن و شایەنی لەسەرڕاوەستانن، هەندێكی دیكەیان سادە و ساكارن و بە بێدەنگی و بە ئەسپایی لە تەنیشتمانەوە تێدەپەڕن و دەڕۆن بێ ئەوەی پێویست بەوە بكات ئاوڕیان لێ بدەینەوە. ئەم كتێبە باس لە هەندێ ڕووداو دەكات كە ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ كاریگەرییان لەسەر ڕێڕەوی ژیان و مێژوو جێ هێشتووە. باس لە كۆمەڵێ جەنگی ناوخۆیی و دڵڕەقیی مرۆڤ دەكات بەرامبەر بە مرۆڤ، باس لەوە دەكات لە دێرزەمانەوە ڕقێك لە نێو دڵ و دەروونی هەندێ ئینساندا هەیە كە ژیان تاریك دەكات و بوون پڕ دەكات لە بۆن و ڕەنگی خوێن. هەروەها بە پێچەوانەی ئەوە، باس لە هەندێ مرۆڤی دیكە دەكات كە خاڵێن لە ڕق و تۆڵە و خوێنڕشتن و ژیانیان بۆ كامەرانی و خۆشبەختیی مرۆڤەكانی دیكە تەرخان كردووە.

بەم مانایە، ئەم كتێبە باس لە هەردوو دیوی مرۆڤ دەكات، دیوێكی شەڕانگێز و ئەهریمەنانە و دیوێكی میهرەبان و فریشتەئاسا، دیوێكی شەیتان و دیوێكی ڕەحمان، دیوێكی بكوژ و دیوێكی دژەبكوژ. ئا لێرەوە ئەم كتێبە بەو هیوایە كراوەتە كوردی سنوورێك بۆ ئەم جەنگە و ئەو ڕق و دڵڕەقییەی مرۆڤ دابنرێت و مرۆڤەكان، بەتایبەت سیاسی و فەرمانڕەواكان، لە ئێستا و لە ئاییندەدا هەوڵی دووبارەكردنەوەی نەدەن. بەو هیوایەی ڕۆژگارێك بێت تەماع و چاوچنۆكی و حەزی گرتنەدەستی دەسەڵات جەنگی دیكە و كوشتنی دیكە و كارەساتی دیكە بەرپا نەكات. بەو هیوایەی زەمەنێك بێت ئەم سەرزەمینە كەمترین جەنگ و شەڕوشۆڕ و كەمترین خوێنی تیادا بڕژێت. بەو هیوایەی سەروەختێك بێت مرۆڤەكان هێند میهرەبان و دڵنەرم بووبن، شەرم لە نانەوەی ئاژاوە و پەشێوی بكەن و هەڵگیرساندنی ململانێی خوێناوی بە لایانەوە عەیبەیەكی هێند گەورە بێت كەس ڕووی نەیەت دەستی بۆ ببات. ئەم كتێبە ئەگەرچی لە دووتوێی لاپەڕەكانیدا هەندێ جار بۆنی خوێن و كوشتنی لێ دێت و بەربەریەتی هەندێ لە مرۆڤەكان دەردەخات، بەڵام لە هەمان كاتدا هەڵگری كۆمەڵێ پەند و عیبرەتە بۆ ئەوانەی وڵات بەڕێوە دەبەن، تۆ بڵێی ئەوانەی وڵات بەڕێوە دەبن، چاوێكیان بۆ خوێندنەوە و گوێچكەیەكیان بۆ بیستن هەبێت!

دواجار نووسەری ئەم كتێبە وتارەكانی بە ناونیشانی (لە مێژووەوە – من التاریخ) بڵاو كردووەتەوە، من ناونیشانی كتێبەكەم كرد بە مێژوو چیمان بۆ دەگێڕێتەوە.

لەبڵاوكراوەكانی زنجیرەی كتێبی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم

ناردن: